SpStinet - vwpChiTiet

 

ĐH Thái Nguyên phát triển thành công bộ kit chẩn đoán Covid-19: Một hướng tiếp cận mới

Không phải là “ông lớn” dồi dào nhân lực chất lượng cao và nguồn kinh phí đầu tư nhưng nỗ lực của các nhà khoa học đã đưa trường ĐH Khoa học (ĐH Thái Nguyên) trở thành một trong những đơn vị của Việt Nam nước nghiên cứu và phát triển thành công bộ sinh phẩm xét nghiệm virus SARS-CoV-2.

Khi vừa đặt chân đến Thái Nguyên, chúng tôi có thể cảm nhận ngay được niềm vui của trường ĐH Khoa học (ĐH Thái Nguyên) trước thành công nhiều ý nghĩa này. Ở thời điểm thành công, ít ai ngờ rằng từ khi đưa ý tưởng và đề xuất với ban giám hiệu ĐH Khoa học cũng như Giám đốc ĐH Thái Nguyên, UBDN tỉnh Thái Nguyên, nhóm nghiên cứu do TS. Nguyễn Phú Hùng dẫn dắt đã nhận được một vài ánh mắt nghi ngại. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của những người làm quản lý nơi này với niềm tin “cứ làm cho biết” đã khiến TS. Nguyễn Phú Hùng – chủ nhiệm đề tài, thêm quyết tâm “đã quyết thì mình cứ làm thôi. Vì nếu ai cũng sợ sẽ chẳng ai làm”. Sự kiên định đó của anh không chỉ dựa trên năng lực, kinh nghiệm, kết quả thử nghiệm sơ bộ ban đầu mà còn được sự ủng hộ của PGS.TS Nguyễn Văn Đăng – Hiệu trưởng trường ĐH Khoa học và GS.TS Phạm Hồng Quang – Giám đốc ĐH Thái Nguyên “kể cả nếu có thất bại thì cũng là một thành công để rút kinh nghiệm cho những nghiên cứu sau này”.

TS Nguyễn Phú Hùng.

TS. Nguyễn Phú Hùng.

Cả nhà nghiên cứu và nhà quản lý đều chạy nước rút

Những ngày đầu tháng ba, Covid-19 bùng phát ở Việt Nam khi bệnh nhân số 16 từ Anh trở về và có nguy cơ lây nhiễm cho nhiều người. Cũng thời điểm đó, hàng chục nghìn người Việt Nam từ nước ngoài về nước gây áp lực lớn cho ngành y tế với yêu cầu phải xét nghiệm nhanh cho những trường hợp nghi nhiễm. TS. Nguyễn Phú Hùng nói rằng, “là người nghiên cứu về sinh học phân tử, tế bào tôi nghĩ mình nên làm gì đó để ít nhất có thể phục vụ cho tỉnh, trong trường hợp Thái Nguyên xuất hiện trường hợp tương tự như bệnh nhân số 16. Tôi không nghĩ quá nhiều, chỉ cần có sự đồng ý của lãnh đạo là sẽ làm”.

Nghĩ là làm, dựa vào hệ thống máy móc hiện đại, được đầu tư đồng bộ mà Bộ Khoa học và Công nghệ trang bị từ hai năm trước theo chương trình Nâng cao năng lực nghiên cứu cho các trường đại học vùng, TS. Nguyễn Phú Hùng quyết định bỏ tiền túi đặt mua một số hóa chất rồi tiến hành các thử nghiệm khảo sát.

Sau ba ngày thử nghiệm thành công trên mô hình giả định là đoạn gene tự tổng hợp dựa vào trình tự gene đã được công bố tại Hệ thống dữ liệu về Công nghệ sinh học của Mỹ (NCBI), TS. Nguyễn Phú Hùng đã trình bày ý tưởng với PGS.TS Nguyễn Văn Đăng – Hiệu trưởng nhà trường.

Sự khẩn cấp của tình hình dịch bệnh khiến các quyết định được ĐH Thái Nguyên và Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định cần triển khai nhanh chóng sau một vài cuộc họp thảo luận về tính khả thi của đề tài.

Báo cáo đề xuất chỉ vỏn vẹn 3 trang – ngắn gọn nhất trong các cuộc xét duyệt đề tài từ trước tới nay. Nó giống như một cuộc chạy đua, trong phòng thí nghiệm TS. Hùng và các cộng sự cứ làm, còn bên ngoài, chúng tôi song song thực hiện các thủ tục hành chính” – PGS.TS Nguyễn Văn Đăng miêu tả.

Đi sau so với Học viện Quân Y hay Đại học Bách khoa HN, nhóm nghiên cứu của TS Nguyễn Phú Hùng thừa nhận học hỏi được nhiều kinh nghiệm nhưng cũng có không ít áp lực từ việc “sản phẩm sau phải có chất lượng tương đượng nhưng mà không dập khuôn lại của người đi trước”. Bởi quan điểm của TS. Hùng rất rõ ràng, nhà khoa học cần phải có cái riêng biệt trong nghiên cứu và nếu người đi trước đã thành công thì mình không nhất thiết phải làm lại.

Thực tế, một yếu tố quyết định việc nghiên cứu thành công bộ sinh phẩm phát hiện SARS-CoV-2 bằng kỹ thuật realtime PCR, không nằm ở hóa chất, thiết bị hay năng lực của nhà nghiên cứu mà nằm ở việc thử nghiệm trên các mẫu bệnh phẩm lâm sàng. Kinh nghiệm có được trong bảy năm làm việc tại Viện y học Quốc gia Pháp và bài học từ việc chưa thành công của một số đồng nghiệp trong giới nghiên cứu chia sẻ lại giúp TS Phú Hùng hiểu đây chính là yếu tố quyết định.

Bộ sinh phẩm xét nghiệm virus SARS-CoV-2.

Bộ sinh phẩm xét nghiệm virus SARS-CoV-2 của ĐH Thái Nguyên

Vì thế, khi xây dựng nhóm nghiên cứu, ngoài các cộng sự tại trường ĐH Khoa học được đào tạo bài bản về sinh học phân tử ở Pháp và Đức, TS Nguyễn Phú Hùng mời thêm 3 nhà khoa học đến từ Khoa Miễn dịch di truyền phân tử của Bệnh viên Trung ương Thái Nguyên do TS. Bùi Thị Thu Hương đứng đầu. Đây là một sự kết hợp mà theo mô tả của anh “những người nhỏ bé có thể gộp lại để làm điều lớn hơn còn một mình thì không bao giờ thành công”.

Nhóm nghiên cứu của Ts. Bùi Thị Thu Hương - Bệnh viện Trung ư